શ્રાવણ માસ 2026: 12 જ્યોતિર્લિંગના દર્શન અને પૂજા વિધિ
ભગવાન શિવનો સૌથી પ્રિય મહિનો શ્રાવણ શરૂ થઈ ચૂક્યો છે. જાણો 12 જ્યોતિર્લિંગની કથા, શ્રાવણ સોમવારની તારીખો અને ઘરે બેઠા લાઈવ દર્શન કેવી રીતે કરવા.
ભગવાન શિવને સૌથી પ્રિય ગણાતો શ્રાવણ મહિનો આ વર્ષે ૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (ગુરુવાર) થી શરૂ થઈને ૧૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (શુક્રવાર) સુધી ચાલશે. આ પવિત્ર મહિનામાં શિવભક્તો કાવડ યાત્રા કરે છે, સોમવારનું વ્રત રાખે છે અને બારેય જ્યોતિર્લિંગના દર્શનનું વિશેષ મહત્વ માનવામાં આવે છે. શિવપુરાણ અનુસાર ભગવાન શિવ જ્યારે પ્રકાશના સ્તંભ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા, ત્યારે જે 12 સ્થાનો પર જ્યોતિ બિરાજમાન થઈ તેને જ્યોતિર્લિંગ કહેવામાં આવે છે. આવો, શ્રાવણ માસના આ પવિત્ર દિવસોમાં જાણીએ આ બારેય જ્યોતિર્લિંગની કથા અને લાઈવ દર્શનની વિગતો.
1 સોમનાથ જ્યોતિર્લિંગ (ગુજરાત)
સોમનાથને પૃથ્વીનું પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ માનવામાં આવે છે. પૌરાણિક કથા મુજબ ચંદ્રદેવે દક્ષ પ્રજાપતિના શ્રાપમાંથી મુક્તિ મેળવવા અહીં ભગવાન શિવની તપસ્યા કરી હતી. આ મંદિરનો અનેક વખત વિનાશ થયો હોવા છતાં, તે દરેક વખતે વધુ ભવ્ય રીતે ઊભું થયું છે.
🔴 સોમનાથ લાઈવ દર્શન2 મલ્લિકાર્જુન જ્યોતિર્લિંગ (આંધ્રપ્રદેશ)
કૃષ્ણા નદીના કિનારે શ્રીશૈલમ પર્વત પર આવેલું આ મંદિર શિવ અને પાર્વતીના મિલનનું પ્રતીક છે. કાર્તિકેય રિસાઈને પર્વત પર ગયા ત્યારે તેમને મનાવવા શિવ-પાર્વતી અહીં મલ્લિકાર્જુન સ્વરૂપે પ્રગટ થયા હતા.
🔴 મલ્લિકાર્જુન લાઈવ દર્શન3 મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ (મધ્યપ્રદેશ)
ઉજ્જૈનમાં ક્ષિપ્રા નદીના કિનારે સ્થિત આ એકમાત્ર દક્ષિણામુખી જ્યોતિર્લિંગ છે. મહાકાલને કાળના પણ કાળ મનાય છે, અને અહીંની ‘ભસ્મ આરતી’ વિશ્વવિખ્યાત છે.
🔴 મહાકાલેશ્વર લાઈવ દર્શન4 ઓમકારેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ (મધ્યપ્રદેશ)
નર્મદા નદીના કિનારે માંધાતા ટાપુ પર સ્થિત આ મંદિરનો આકાર કુદરતી રીતે ‘ૐ’ જેવો છે. અહીં શિવજીના બે સ્વરૂપો – ઓમકારેશ્વર અને મમલેશ્વરની પૂજા થાય છે.
🔴 ઓમકારેશ્વર લાઈવ દર્શન5 કેદારનાથ જ્યોતિર્લિંગ (ઉત્તરાખંડ)
હિમાલયની ઉંચાઈ પર બિરાજમાન કેદારનાથમાં, પાંડવોને દર્શન આપવા શિવજીએ બળદનું રૂપ લીધું હોવાની કથા છે. અહીં ભગવાન શિવના પૃષ્ઠ (પીઠ) ભાગની પૂજા થાય છે.
🔴 કેદારનાથ લાઈવ દર્શન6 ભીમાશંકર જ્યોતિર્લિંગ (મહારાષ્ટ્ર)
પુણે નજીક સહ્યાદ્રી પર્વતમાળામાં સ્થિત આ મંદિરમાં શિવજીએ ત્રિપુરાસુર રાક્ષસનો વધ કર્યો હતો. યુદ્ધ પછી ભગવાન શિવના પરસેવાથી ભીમા નદીનું ઉદગમ થયું હોવાનું મનાય છે.
🔴 ભીમાશંકર લાઈવ દર્શન7 કાશી વિશ્વનાથ (ઉત્તર પ્રદેશ)
વારાણસી (બનારસ)માં ગંગા કિનારે સ્થિત આ મંદિર મોક્ષનું દ્વાર મનાય છે. કહેવાય છે કે પ્રલયકાળમાં પણ શિવજી કાશીને પોતાના ત્રિશૂળ પર ધારણ કરે છે.
🔴 કાશી વિશ્વનાથ લાઈવ દર્શન8 ત્ર્યંબકેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ (મહારાષ્ટ્ર)
નાસિક પાસે ગોદાવરી નદીના કિનારે સ્થિત આ મંદિરની વિશેષતા એ છે કે અહીં એક જ લિંગમાં બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને મહેશ – ત્રણેયના સ્વરૂપો બિરાજમાન છે.
🔴 ત્ર્યંબકેશ્વર લાઈવ દર્શન9 વૈદ્યનાથ જ્યોતિર્લિંગ (ઝારખંડ)
દેવઘરમાં આવેલું આ મંદિર રાવણ અને શિવજીની કથા સાથે જોડાયેલું છે. રાવણ શિવજીને લંકા લઈ જતો હતો, પણ ભગવાનની માયાથી લિંગ અહીં જ સ્થાપિત થઈ ગયું.
🔴 વૈદ્યનાથ લાઈવ દર્શન10 નાગેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ (ગુજરાત)
દ્વારકા નજીક ‘દારુકા વન’માં આવેલા આ મંદિરમાં શિવજીએ દારુકા નામની રાક્ષસીના ત્રાસમાંથી ભક્તોને મુક્ત કર્યા હતા. તેને ‘ઝેરથી રક્ષણ આપનાર’ દેવ માનવામાં આવે છે.
🔴 નાગેશ્વર લાઈવ દર્શન11 રામેશ્વરમ જ્યોતિર્લિંગ (તમિલનાડુ)
ભારતની દક્ષિણમાં સ્થિત આ મંદિરની સ્થાપના સ્વયં ભગવાન રામે લંકા વિજય પહેલાં કરી હતી. આ સેતુબંધ તીર્થ તરીકે પણ ઓળખાય છે.
🔴 રામેશ્વરમ લાઈવ દર્શન12 ઘૃષ્ણેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ (મહારાષ્ટ્ર)
ઈલોરાની ગુફાઓ પાસે આવેલું આ છેલ્લું જ્યોતિર્લિંગ છે. તેની કથા ‘ઘૃષ્મા’ નામની પરમ શિવભક્ત મહિલાની શ્રદ્ધા સાથે જોડાયેલી છે.
🔴 ઘૃષ્ણેશ્વર લાઈવ દર્શન📋 એક નજરમાં: 12 જ્યોતિર્લિંગ અને તેમના સ્થાન
| ક્રમ | જ્યોતિર્લિંગ | રાજ્ય |
|---|---|---|
| 1 | સોમનાથ | ગુજરાત |
| 2 | મલ્લિકાર્જુન | આંધ્રપ્રદેશ |
| 3 | મહાકાલેશ્વર | મધ્યપ્રદેશ |
| 4 | ઓમકારેશ્વર | મધ્યપ્રદેશ |
| 5 | કેદારનાથ | ઉત્તરાખંડ |
| 6 | ભીમાશંકર | મહારાષ્ટ્ર |
| 7 | કાશી વિશ્વનાથ | ઉત્તર પ્રદેશ |
| 8 | ત્ર્યંબકેશ્વર | મહારાષ્ટ્ર |
| 9 | વૈદ્યનાથ | ઝારખંડ |
| 10 | નાગેશ્વર | ગુજરાત |
| 11 | રામેશ્વરમ | તમિલનાડુ |
| 12 | ઘૃષ્ણેશ્વર | મહારાષ્ટ્ર |
💡 શ્રાવણ સોમવાર વ્રત અને પૂજા ટિપ્સ
✅ શું કરવું અને ❌ શું ન કરવું
| શું કરવું? | શું ન કરવું? |
|---|---|
| ગાયના કાચા દૂધ અને ગંગાજળથી અભિષેક | શિવલિંગ પર હળદર કે કંકુ ન ચઢાવો |
| ૐ નમઃ શિવાય મંત્રનો જાપ | તુલસીના પાન શિવ પૂજામાં વર્જિત છે |
| સોમવારે ઉપવાસ અને શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજા | તાંબાના વાસણમાંથી દૂધ ન ચઢાવવું |
🙏 નિષ્કર્ષ
શ્રાવણ માસ એ ફક્ત ઉપવાસનો મહિનો નથી, પણ પોતાની અંદરના શિવને ઓળખવાનો અવસર છે. આ પવિત્ર દિવસોમાં 12 જ્યોતિર્લિંગના દર્શન અને સોમવારના વ્રતથી ભક્તોને વિશેષ પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે તેવી માન્યતા છે. હર હર મહાદેવ!
શ્રાવણ માસમાં તમારા મનપસંદ જ્યોતિર્લિંગના લાઈવ દર્શન અત્યારે જ કરો.
લાઈવ દર્શન જુઓ❓ અવારનવાર પુછાતા સવાલ (FAQ)
ગુજરાતમાં શ્રાવણ માસ 2026 ક્યારે શરૂ થયો અને ક્યારે પૂરો થશે?
ગુજરાતી પંચાંગ મુજબ શ્રાવણ માસ 2026, ૧૩ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ (ગુરુવાર) થી શરૂ થઈને ૧૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ (શુક્રવાર) ચાલશે.
શ્રાવણ માસમાં કુલ કેટલા સોમવાર આવે છે?
આ વર્ષે શ્રાવણ માસમાં 4 સોમવાર આવે છે: 17 ઓગસ્ટ, 24 ઓગસ્ટ, 31 ઓગસ્ટ અને 7 સપ્ટેમ્બર, 2026.
જન્માષ્ટમી 2026 ક્યારે છે?
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મોત્સવ જન્માષ્ટમી આ વર્ષે 4 સપ્ટેમ્બર, શુક્રવારે ઉજવાશે.
પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ કયું માનવામાં આવે છે?
ગુજરાતના સોમનાથને પૃથ્વીનું પ્રથમ જ્યોતિર્લિંગ માનવામાં આવે છે.
એકમાત્ર દક્ષિણામુખી જ્યોતિર્લિંગ કયું છે?
મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં આવેલું મહાકાલેશ્વર જ્યોતિર્લિંગ એકમાત્ર દક્ષિણામુખી જ્યોતિર્લિંગ છે.
શ્રાવણ સોમવારનું વ્રત કેમ મહત્વનું મનાય છે?
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર શ્રાવણ માસમાં શિવ પૂજા કરવાથી શિવજી પ્રસન્ન થાય છે, અને તેમાં પણ સોમવારનું વ્રત વિશેષ ફળદાયી ગણાય છે.
ઘરે બેઠા જ્યોતિર્લિંગના દર્શન કેવી રીતે કરી શકાય?
મોટાભાગના જ્યોતિર્લિંગ મંદિરોની સત્તાવાર વેબસાઈટ કે યુટ્યુબ ચેનલ પર લાઈવ દર્શનની સુવિધા ઉપલબ્ધ હોય છે.
Leave a Reply