આયુષ્માન કાર્ડ હોવા છતાં હોસ્પિટલ સારવાર ન આપે તો શું કરવું?

આયુષ્માન કાર્ડ • સ્વાસ્થ્ય અધિકાર • ફરિયાદ

જાણો કેવી રીતે કરશો ફરિયાદ — હેલ્પલાઈન નંબર, ઓનલાઈન પોર્ટલ અને સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા સાથે.

આયુષ્માન ભારત યોજના (PM-JAY) હેઠળ પાત્ર પરિવારોને દર વર્ષે ₹5 લાખ સુધીની કેશલેસ સારવાર મફતમાં મળે છે. પરંતુ ઘણી વખત જોવા મળે છે કે માન્ય આયુષ્માન કાર્ડ હોવા છતાં કેટલીક હોસ્પિટલો દર્દીને દાખલ કરવાનો ઈનકાર કરે છે અથવા સારવાર આપવામાં આનાકાની કરે છે. જો તમારી સાથે પણ આવું બન્યું હોય, તો ગભરાવાની જરૂર નથી — આ માટે એક સંપૂર્ણ ફરિયાદ વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ છે. આ લેખમાં જાણો કે આવી સ્થિતિમાં તરત શું કરવું અને ક્યાં ફરિયાદ કરવી.

આયુષ્માન ભારત યોજના નવું લિસ્ટ 2026 | જુઓ તમારું છે કે નહિ ?

⚠️ હોસ્પિટલ સારવાર નકારે એ નિયમોનું ઉલ્લંઘન છે

જો હોસ્પિટલ PM-JAY યોજના હેઠળ એમ્પેનલ્ડ (નોંધાયેલ) છે, તમારું આયુષ્માન કાર્ડ સક્રિય છે, અને છતાં પણ હોસ્પિટલ કેશલેસ સારવાર આપવાનો ઈનકાર કરે અથવા એડવાન્સ પેમેન્ટ માંગે, તો આ સીધું નિયમોનું ઉલ્લંઘન ગણાય છે. હોસ્પિટલ પોતાની એમ્પેનલમેન્ટ એગ્રીમેન્ટ મુજબ કેશલેસ સારવાર આપવા અને પ્રી-ઓથોરાઈઝેશન માટે તમારી સ્ટેટ હેલ્થ એજન્સી (SHA) નો સંપર્ક કરવા બંધાયેલી હોય છે.

✅ સારવાર નકારાય ત્યારે તરત શું કરવું?

હોસ્પિટલમાંથી જ સ્પોટ પર 14555 હેલ્પલાઈન પર કૉલ કરો — તેઓ તમારી પાત્રતા ચકાસશે અને હોસ્પિટલના કો-ઓર્ડિનેટર સાથે વાત કરશે.
હોસ્પિટલ પાસેથી ઈનકારનું લેખિત કારણ માંગો.
જે ડોક્ટર કે સ્ટાફે સારવાર નકારી હોય તેમનું નામ, તારીખ અને સમય નોંધી લો.
જો કોઈ પેમેન્ટ કરાવવામાં આવે, તો બિલ/રસીદ ચોક્કસ સાચવી રાખો.
શક્ય હોય તો હોસ્પિટલ સ્લિપ, ડોક્ટરની પ્રિસ્ક્રિપ્શન અને અન્ય મેડિકલ દસ્તાવેજો સાચવો — આ બધું ફરિયાદ વખતે કામ આવશે.

📞 ફરિયાદ ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી?

📱 1. નેશનલ હેલ્પલાઈન પર કૉલ કરો

14555 અથવા 1800-233-1022 પર કૉલ કરો. IVR માં તમારી ભાષા પસંદ કરો અને કસ્ટમર કેર એક્ઝિક્યુટિવ સાથે વાત કરવાનો વિકલ્પ પસંદ કરો. દર્દીનું નામ, આયુષ્માન કાર્ડ નંબર, હોસ્પિટલની વિગતો અને ઘટનાની તારીખ જણાવો. ફરિયાદ નોંધાયા બાદ તમને એક ફરિયાદ નંબર મળશે — તેને સાચવી રાખો, જેથી પછીથી સ્ટેટસ ટ્રેક કરી શકાય.

💻 2. ઓનલાઈન CGRMS પોર્ટલ પર ફરિયાદ નોંધો

Centralized Grievance Redressal Management System (CGRMS) પોર્ટલ cgrms.pmjay.gov.in પર જઈને હોસ્પિટલનું નામ, તારીખ અને ઘટનાની સંપૂર્ણ વિગત ભરીને ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે.

કઈ હોસ્પિટલમાં આયુષ્માન કાર્ડથી કરાવી શકશો મફત સારવાર? આ રીતે કરો ચેક

🏥 3. ગુજરાત રાજ્યની ખાસ હેલ્પલાઈન

ગુજરાત સરકારે PM-JAY લાભાર્થીઓ માટે અલગ 24×7 હેલ્પલાઈન શરૂ કરી છે: 079-66440104. આ પર કૉલ કરીને ફરિયાદ નોંધાવી શકાય છે અને તેનું સ્ટેટસ પણ ટ્રેક કરી શકાય છે. ફરિયાદ નોંધાયા બાદ રજિસ્ટ્રેશન નંબર SMS દ્વારા મોકલવામાં આવે છે, અને નિરાકરણ માટેની વિગતો ચીફ ડિસ્ટ્રિક્ટ હેલ્થ ઓફિસર (CDHO), મેડિકલ ઓફિસર, વીમા કંપની અને કાર્ડ મંજૂરી એજન્સીને SMS/ઈમેલ દ્વારા મોકલવામાં આવે છે.

💬 4. વોટ્સએપ હેલ્પલાઈન

ગુજરાત આરોગ્ય વિભાગે PM-JAY સંબંધિત તકલીફો માટે વોટ્સએપ હેલ્પલાઈન નંબર પણ જાહેર કર્યો છે: 92277 23005. અહીં દર્દી અથવા તેમના સંબંધીઓ સીધો સંદેશો મોકલીને મદદ મેળવી શકે છે.

✉️ 5. National Health Authority (NHA) ને લેખિત ફરિયાદ

ગંભીર કેસ, મોટી રકમના રિફંડ ક્લેમ કે છેતરપિંડીની શંકા હોય તો NHA ને સીધો ઈમેલ કરી શકાય છે: [email protected]. સાથે અગાઉનો ફરિયાદ નંબર (જો હોય તો) અને તમામ દસ્તાવેજો જોડો.

📋 ફરિયાદ કરતા પહેલા આ દસ્તાવેજો તૈયાર રાખો

આયુષ્માન કાર્ડલાભાર્થી ID સાથે માન્ય કાર્ડની નકલ

ઓળખ પુરાવોઆધાર કાર્ડ કે અન્ય માન્ય ID

લેખિત ઈનકારહોસ્પિટલ તરફથી ઈનકારનું કારણ, જો મળે તો

બિલ/રસીદજો કોઈ પેમેન્ટ કરાવ્યું હોય તો તેની રસીદ

📞 એક નજરમાં: અગત્યના હેલ્પલાઈન નંબર

સેવા	નંબર / લિંક
નેશનલ PM-JAY હેલ્પલાઈન	14555 / 1800-233-1022
ગુજરાત રાજ્ય હેલ્પલાઈન (24×7)	079-66440104
ગુજરાત વોટ્સએપ હેલ્પલાઈન	92277 23005
ઓનલાઈન ફરિયાદ પોર્ટલ	cgrms.pmjay.gov.in
NHA ઈમેલ	[email protected]

ℹ️ ધ્યાન રાખો: આ લેખ સામાન્ય માહિતી માટે છે, કાનૂની કે તબીબી સલાહ નથી. હેલ્પલાઈન નંબર, પોર્ટલ લિંક અને પ્રક્રિયામાં સમયાંતરે ફેરફાર થઈ શકે છે — તાજેતરની વિગતો માટે pmjay.gov.in અથવા સંબંધિત હેલ્પલાઈન પર ચકાસી લો. ગંભીર કેસ, મોટી રકમનું રિફંડ ક્લેમ કે તબીબી નુકસાનની સ્થિતિમાં યોગ્ય વકીલની સલાહ લેવાની ભલામણ છે.

🙏 નિષ્કર્ષ

આયુષ્માન કાર્ડ હોવા છતાં હોસ્પિટલ સારવાર નકારે, તો તે નિયમોનું સીધું ઉલ્લંઘન છે અને તેની સામે ફરિયાદ કરવાનો તમારો પૂરો અધિકાર છે. ઘટના સ્થળે જ 14555 પર કૉલ કરો, પુરાવા સાચવો અને જરૂર પડે તો ગુજરાત રાજ્યની હેલ્પલાઈન કે CGRMS પોર્ટલનો પણ ઉપયોગ કરો — મોટાભાગના કેસમાં ફરિયાદ નોંધાયા બાદ ઝડપથી કાર્યવાહી થાય છે.

સારવાર નકારાય તો તરત જ 14555 પર કૉલ કરો.ઓનલાઈન ફરિયાદ કરો